Đưa công nghệ tái thiết nguồn lực văn hóa Thủ đô

Công nghệ tạo sự khác biệt

Ngày 3-2-2026, Bảo tàng Hà Nội - một trong những thiết chế văn hóa nổi tiếng của Thủ đô - mở cửa trở lại sau thời gian chuẩn bị, hoàn thiện nội dung trưng bày. Điểm mới nổi bật là sau nhiều năm nghiên cứu, bảo tàng đã đưa hàng loạt ứng dụng công nghệ vào không gian trưng bày, xây dựng khu trải nghiệm số nhằm gia tăng tương tác cho công chúng. Tại mỗi tầng trưng bày, du khách có thể sử dụng màn hình công nghệ để tra cứu thông tin, xem phim 3D giới thiệu về thiên nhiên, lịch sử Hà Nội.

Giám đốc Bảo tàng Hà Nội Nguyễn Tiến Đà chia sẻ, với chủ trương mới của Trung ương và Hà Nội, công nghệ là phương tiện tất yếu để phát triển nguồn lực văn hóa hiệu quả. Công nghệ không chỉ mang đến trải nghiệm mới đáp ứng nhu cầu thời đại mà còn góp phần bảo tồn, lưu giữ tư liệu, hiện vật một cách tốt nhất.

“Tinh thần của Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị và các nghị quyết riêng của Hà Nội về phát triển công nghiệp văn hóa luôn nhấn mạnh yếu tố đổi mới, sáng tạo, lấy công nghệ làm nền tảng. Bảo tàng Hà Nội đã và đang phối hợp với các chuyên gia văn hóa, nhà sáng tạo và đơn vị công nghệ để tiếp tục đổi mới phương thức trưng bày, hoàn thiện không gian số. Mục đích là đưa bảo tàng không chỉ là nơi kể câu chuyện lịch sử Hà Nội mà còn trở thành không gian trải nghiệm công nghệ mới mẻ”, ông Nguyễn Tiến Đà cho biết.

Không chỉ Bảo tàng Hà Nội, nhiều năm qua, Hà Nội luôn cho thấy sự tiên phong trong đổi mới, sáng tạo, ứng dụng công nghệ để phát triển nguồn lực văn hóa. Các di tích, điểm du lịch từng bước đưa công nghệ vào nâng cấp không gian trải nghiệm số.

Khu di sản Hoàng thành Thăng Long cũng đổi mới mạnh mẽ với không gian số và chương trình trình diễn 3D “Kinh đô Thăng Long”.

Khu di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám là một trong những đơn vị đi đầu trong ứng dụng công nghệ, từng bước trở thành không gian văn hóa sáng tạo hấp dẫn của Thủ đô. Bên cạnh việc triển khai thuyết minh tự động, bán vé điện tử từ nhiều năm nay, Văn Miếu - Quốc Tử Giám còn xây dựng tour đêm ứng dụng công nghệ trình chiếu 3D mapping, mở không gian trải nghiệm thực tế ảo và số hóa tư liệu.

Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa, Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám Lê Xuân Kiêu cho biết, việc số hóa tư liệu, hiện vật và không gian di tích giúp lưu trữ thông tin khoa học hơn, đồng thời tạo điều kiện để công chúng tiếp cận di sản dễ dàng. Các ứng dụng tham quan trực tuyến, bản đồ du lịch thông minh hay thuyết minh tự động đa ngôn ngữ đã góp phần nâng cao trải nghiệm du khách.

Ứng dụng công nghệ đang trở thành xu hướng tất yếu, không chỉ nâng tầm giá trị điểm đến mà còn giúp quản trị hiệu quả hơn các nguồn lực văn hóa. Khi Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hoá Việt Nam và Nghị quyết 02-NQ/TW về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới đi vào cuộc sống, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ được thực hiện bài bản, có chiến lược hơn.

Năm 2026, nhiều địa phương của Hà Nội cho thấy sự bứt phá trong ứng dụng công nghệ để phát huy nguồn lực di sản, lễ hội phục vụ phát triển công nghiệp văn hóa. Hàng loạt lễ hội truyền thống được nâng cao trải nghiệm và hiệu quả quản lý nhờ công nghệ như: Lễ hội Cổ Loa, Lễ hội chùa Hương… Nhiều khu, điểm du lịch cũng sử dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả quảng bá, thu hút du khách.

Gắn công nghiệp văn hóa với thương hiệu “Thành phố Sáng tạo”

Ngày 13-5, Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội ban hành Quyết định số 1857-QĐ/TU thành lập Ban Chỉ đạo về phát triển văn hóa Thủ đô Hà Nội. Đồng chí Trần Đức Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố là Trưởng ban Chỉ đạo. Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng nêu rõ, thành phố yêu cầu, trong quy hoạch tất cả khu đô thị, khu dân cư mới bắt buộc phải bố trí đất cho trường học, cơ sở y tế, thiết chế văn hóa, thể thao.

Đối với lĩnh vực văn hóa, Bí thư Thành ủy Trần Đức Thắng yêu cầu phải có giải pháp căn cơ để phục hồi và phát triển văn hóa Thủ đô, trong đó cần đặc biệt quan tâm thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa, nhất là số hóa di tích, dữ liệu văn hóa.

Những chỉ đạo này là sự cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ thành phố lần thứ XVIII với phương châm “Phát huy truyền thống ngàn năm văn hiến và anh hùng; đoàn kết xây dựng Đảng bộ trong sạch, vững mạnh; tiên phong, đột phá trong kỷ nguyên mới; phát triển Thủ đô văn minh, hiện đại, hạnh phúc”. Đây cũng là tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết 80-NQ/TW và Nghị quyết 02-NQ/TW.

Hà Nội cũng đặt ra những mục tiêu riêng, hướng tới trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa của cả nước và khu vực; trở thành Thành phố Sáng tạo có sức ảnh hưởng ở Đông Nam Á, phấn đấu doanh thu từ các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 8% GRDP vào năm 2030 và khoảng 10% GRDP vào năm 2045.

Trong chiến lược này, Hà Nội nhấn mạnh việc tận dụng hiệu quả cơ hội từ hội nhập quốc tế, cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư và thành tựu khoa học công nghệ để bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa truyền thống, đồng thời kiến tạo những sản phẩm văn hóa mới, hấp dẫn, đáp ứng nhu cầu thị trường trong và ngoài nước.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cũng nhận định, việc ứng dụng công nghệ vào lĩnh vực văn hóa đã tạo ra bước chuyển đáng kể cho Hà Nội. Nhờ công nghệ, di sản không còn bị “đóng khung” trong không gian vật lý mà có thể lan tỏa rộng rãi trên môi trường số. Điều này không chỉ góp phần quảng bá hình ảnh Hà Nội ra thế giới mà còn tạo ra nhiều giá trị kinh tế mới từ di sản văn hóa.

Theo Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, đến nay, thành phố đã có hàng trăm không gian văn hóa sáng tạo gắn với công nghiệp văn hóa. Ngoài các không gian sáng tạo độc lập, nhiều di tích, điểm đến cũng trở thành không gian sáng tạo mới. Các sự kiện như Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội, lễ hội ánh sáng hay Festival Thăng Long - Hà Nội đã góp phần mở rộng không gian sáng tạo của Thủ đô.

Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Lê Thị Ánh Mai cho biết, trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn, công nghệ góp phần nâng cao chất lượng dàn dựng và trình diễn. Các chương trình sử dụng công nghệ ánh sáng, âm thanh hiện đại kết hợp trình chiếu đa phương tiện đã tạo ra những sản phẩm hấp dẫn, đặc biệt với giới trẻ.

Trong lĩnh vực du lịch, Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội Đặng Hương Giang cho biết, thành phố đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và chuyển đổi số. Hà Nội đã phối hợp với Công ty Cổ phần Foody triển khai “Bản đồ Ẩm thực Du lịch số Hà Nội”, hướng tới tích hợp với ứng dụng iHanoi; đồng thời phối hợp với Zalo trong quảng bá, hỗ trợ du khách.

Hiệu quả từ đổi mới sản phẩm văn hóa, du lịch đã được phản ánh qua sự tăng trưởng của lượng khách. Chỉ riêng 4 tháng đầu năm 2026, Hà Nội đón khoảng 12,14 triệu lượt khách, tăng 20,9% so với cùng kỳ năm trước

Có thể thấy, công nghệ với vai trò là “lực đẩy” mạnh mẽ đang mở ra nhiều cơ hội để văn hóa Hà Nội vươn ra thế giới bằng những hình thức hiện đại, sáng tạo. Tuy nhiên, công nghệ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được kết hợp với tư duy đổi mới, sự đầu tư bài bản và tầm nhìn chiến lược. Khi những yếu tố đó được kết nối hài hòa, công nghiệp văn hóa Thủ đô sẽ không chỉ là ngành kinh tế giàu tiềm năng mà còn trở thành động lực quan trọng để Hà Nội khẳng định vị thế trung tâm sáng tạo văn hóa của Việt Nam và khu vực trong tương lai.

Nguồn: Hanoimoi.vn